Geen knutselplicht meer: nieuwe dagopvang geeft ouderen met dementie hun vrijheid terug

In dit artikel:

In Zoetermeer is in wijk Rokkeveen een nieuw dag- en doecentrum geopend voor ouderen met dementie waar deelnemers zelf kunnen kiezen wat ze die dag willen doen. In plaats van een vast dagprogramma met een vaste groep en begeleider, biedt het centrum verschillende themaruimtes — onder meer een kookstudio, een natuurlokaal, een atelier en een verzorgingssalon — zodat mensen aansluiten bij activiteiten die bij hun voorkeuren passen. Initiatiefnemer is welzijnsorganisatie Palet Welzijn; het centrum heet Susannegang.

De werkwijze is geïnspireerd op het reablement-concept: medewerkers stimuleren en trainen wat mensen nog wél zelf kunnen in plaats van taken over te nemen. Doel is de zelfstandigheid en regie van deelnemers te vergroten, zodat zij langer thuis kunnen blijven wonen. In de praktijk betekent dit dat begeleiders samen met deelnemers bepalen of er die dag bijvoorbeeld gekookt, geschilderd, bewogen of geoefend wordt met huishoudelijke vaardigheden zoals de wasmachine of koffiezetapparaat. Voor sommige deelnemers vraagt de losse opzet wennen omdat het vertrouwde groepsritme ontbreekt, en ook het personeel moet anders leren werken: minder voorgeprogrammeerde activiteiten, meer aansluiten op individuele behoeftes.

Het concept is niet nieuw in Nederland: Palet Welzijn liet zich inspireren door een eerder centrum in Steenbergen. Onderzoek van zorgverzekeraar CZ bij 59 deelnemers in Steenbergen toont dat na een jaar maar vier mensen zijn doorgegroeid naar een verpleeghuis — een veel lagere uitstroom dan bij gebruikelijke dagbesteding, waar opname vaak na enkele maanden volgt. Dat resultaat ondersteunt de gedachte dat combinatie van dagbesteding met training in zelfredzaamheid effect kan hebben.

Zorgverzekeraars en aanbieders onderzoeken hoe financiering en vergoedingen aangepast kunnen worden aan deze werkwijze, omdat de huidige regels vaak nog uitgaan van vaste, indicatiegebonden zorgmomenten. CZ geeft aan met het ministerie in gesprek te zijn over passende bekostiging. Susannegang is het vierde dag- en doecentrum van dit type in Nederland; er volgen er meer. Het centrum organiseert op 11 april van 9.30 tot 12.00 uur een open ochtend.